DOM W DOLINIE / THE VALLEY HOUSE (2008)

Dom w Dolinie to duże założenie land-artowe. Na "pejzaż pamięci" składa się obiekt usytuowany pomiędzy sztucznie usypanymi wzgórzami wraz z zespołem elementów rozmieszczonych na terenie wzgórz. Poświęcony jest wszystkim mieszkańcom Europy Środkowo-Wschodniej zmuszonym przez systemy totalitarne do opuszczenia swojej ojczyzny. Upamiętnia ich dramat konieczności pozostawienia za sobą domu rodzinnego i ziemi przodków oraz wyruszenia w nieznane i osiedlenia się na obcej ziemi. Przede wszystkim zaś uosabia ideę pojednania.

Pomnik charakteryzuje się uproszczoną formą, która w wystarczająco czytelny sposób oddaje wizualne wyobrażenie domu. Przez środek struktury biegnie rysa, dzieląc tym samym budynek na dwie części. Szerokość pęknięcia równa się szerokości koryta rzeki, przepływającej przez dolinę i przecinającej dom na pół. Obiekty rozrzucone na stokach - fragmenty usuniętej części budynku - mogą służyć za ławki. Ściany domu wewnątrz pokryte są nazwami opuszczonych i porzuconych miejscowości.

Wszystkie elementy pejzażu budują znaczenia związane z sytuacją, z którą przyszło się zmierzyć przesiedleńcom. Zasób przejrzystych i zrozumiałych dla każdego konotacji (dom, rzeka) kieruje odbiorcę w stronę wielopoziomowych interpretacji, niczego nie narzuca, zachęca do poszukiwań własnych sensów i porządkowania emocji. Serce założenia - dom - to symbol czasu i miejsca, które przeminęło, krzywdy i utraty, ale i pamięci. Rzeka, która często służyła za wyznacznik wytyczanej granicy państwowej, oznacza tutaj zarówno podział, jak i pojednanie (możliwość przebycia rzeki, otwartość, podanie ręki i wybaczenie). "Ławki" leżą już w strefie zadumy, dając możliwość spojrzenia z dystansu oraz kontemplacji. Ich forma i rozmieszczenie może przywodzić na myśl kamienie przydrożne, nagrobki, tablice pamiątkowe czy przystanki na szlaku. Ma zachęcać do spacerowania i doświadczania "pejzażu pamięci".

Justyna Wencel i Marcin Chomicki

Projekt był prezentowany w ramach Koszart Festiwal w 2010 roku w Koszalinie (Galeria Scena).