ŚCIEŻKA KAPUŚCIŃSKIEGO / THE KAPUŚCIŃSKI WALKING PATH (2008)

Projekt konkursowy edukacyjnej ścieżki spacerowej śladami Ryszarda Kapuścińskiego obejmuje osiem obiektów o charakterze site-specific, piętnaście tablic z informacją wizualną o ścieżce oraz siedem większych tablic informacyjnych stojących przy wejściach do parku oraz nad stawem. Projekt powstał w oparciu o wartość najpełniej definiującą życie i twórczość pisarza - otwartość na drugiego człowieka i urzeczywistniana w postawie pisarza filozofia dialogu. Fakt, że Kapuściński podróżował po całym świecie, poznawał i przybliżał swoim czytelnikom Innego, uwiarygodnia jego gotowość na spotkanie z drugim człowiekiem w każdym zakątku świata.

Podróż zaczyna się od ciekawości. Wiedzie od tajemnicy do prawdy. Jak mówi sam pisarz, jest "owocnym przeżywaniem świata". Każdy tę ciekawość w sobie nosi, ale nie każdy ma odwagę wyruszyć w podróż. W swoim projekcie autorzy zapraszają do podjęcia podróży śladami człowieka, którego postawa i proces poznawczy uwarunkowane są doskonałą percepcją - zarówno w sensie zmysłowym, jak i światopoglądowym, a także etycznym.

Motyw percepcji świata jest odmieniany przez autorów projektu na różne sposoby. Poruszając się wyznaczoną w projekcie trasą, są to: ciekawość świata, pierwszy impuls, pierwsze spojrzenie, początek podróży (Misa do Zaglądania), spojrzenie globalne, światopogląd wychodzący poza wybraną lokalność czy narodowość (Fontanna Statystyk), bycie w pełni z drugim człowiekiem, harmonia, patrzenie w jednym kierunku (Król i Królowa), dostrzeganie drugiego człowieka obok, postawa empatyczna (Ławki Cesarza), umiejętność dostrzegania jasnych stron, konstruktywne nastawienie do świata (Fabryka Zajączków), otwartość w dialogu, patrzenie bez oceniania, komunikowanie i dostrzeganie emocji (Emotikon), spostrzegawczość i czujność (Latarnik), umiejętność budowania całości z fragmentów, szersze spojrzenie, scalanie (Portret Mistrza).

Wybrane obiekty

FONTANNA STATYSTYK

Fontanna - formalnie w abstrakcyjny, a treściowo w konkretny sposób - odnosi się do zainteresowań Kapuścińskiego problemami krajów Trzeciego Świata oraz pogłębiającymi się nierównościami ekonomicznymi pomiędzy krajami rozwiniętymi i biednymi. Bliskie sąsiedztwo Głównego Urzędu Statystycznego nadaje tej pracy specyficzną, głębszą wymowę. Fontanna Statystyk to ilustracja z atlasu przeniesiona w pejzaż. Sytuacja przestrzenna zachęcająca odbiorcę do zdobycia wiedzy i zamyślenia się nad globalnym problemem. Charakter edukacyjny obiektu został osiągnięty za pomocą obrazowo przedstawionych nierówności - słupków na planie elipsy, tworzących mapę ekonomicznego rozwarstwienia, zgrupowanych w kształty kontynentów o zróżnicowanej wartości PKB generowanym w poszczególnych strefach globu. Zaś w miejscach o największych zasobach wody na świecie, z fontanny wytryska woda. Łączy się w tej koncepcji tradycja fontann wznoszonych na placach i rynkach -dużych skupiskach ludzi oraz tych w zaciszach miejskich parków.

KRÓL I KRÓLOWA

Obiekt do siedzenia na sztucznie usypanym wzgórzu. Z daleka czytelny jako znak, symbol, ideogram, litera nieznanego alfabetu. Zainspirowany kontemplacyjnie nastrajającym rytmem pni drzew w tej konkretnej przestrzeni parku. Ażurowy obiekt funkcjonuje jako samoistna rzeźba, ale jego dopełnieniem jest zawsze człowiek. Z ławki-tronu, na lekkim podwyższeniu, może podziwiać otaczający go krajobraz, odpoczywać, stawać się częścią pejzażu.

Pod względem semantycznym mamy do czynienia z symbolem oparcia w drugim człowieku. Siedziska - siedzące postacie kobiety i mężczyzny połączone w geście wyrażającym bliskość i wsparcie (postać obejmująca) oraz radość z powodu spotkania (postać z uniesioną ręką) mówią o relacji, byciu razem, patrzeniu w jednym kierunku, połączeniu i dopełnianiu się w inności. Jest tu echo rzeźby Henry Moore'a oraz dyskretne nawiązanie poprzez syntezę formy i wydłużenie postaci do rzeźby afrykańskiej - idąc tropem podróży Kapuścińskiego. Król i Królowa dla autorów najpełniej ze wszystkich obiektów wyrażają filozofię pisarza - spotkania z drugim człowiekiem - zakorzenioną w filozofii E. Levinasa, M. Bubera, ks. Tischnera i innych filozofów dialogu.

Usytuowanie pary królewskiej na wzgórzu oznacza zmianę perspektywy, poszerzenie horyzontu, większą otwartość na świat, pokonywanie przeszkód, życie pełnią życia, szczęście, wolność, doskonałe porozumienie.

Justyna Wencel i Marcin Chomicki